Ochrona Stawów Podgórzyńskich z Karkonoskim Parkiem Narodowym

Fundacja Drzewo i Jutro, dostrzegając potrzebę ochrony najcenniejszych obszarów przyrodniczych Polski, zaangażowała się w działania na rzecz zachowania unikalnych ekosystemów Karkonoszy. Realizowany wspólnie z Karkonoskim Parkiem Narodowym projekt zakupu Stawów Podgórzyńskich jest pierwszym w Polsce przedsięwzięciem, polegającym na objęciu ochroną prywatnego kompleksu stawów o dużym znaczeniu przyrodniczym poprzez jego włączenie do obszaru parku narodowego. Jest to również pierwszy w Polsce projekt tego rodzaju finansowany ze środków prywatnych oraz największy pod względem finansowym projekt zrealizowany dotychczas przez Fundację Drzewo i Jutro.

Fundacja od 2023 roku współpracuje z Karkonoskim Parkiem Narodowym, współfinansując działania z zakresu edukacji ekologicznej oraz popularyzacji wiedzy o ochronie przyrody prowadzone na terenie Parku. Efektem rozwijającej się od trzech lat współpracy było zaproponowanie przez Fundację rozszerzenia wspólnych działań o projekty związane z ochroną cennych terenów zielonych znajdujących się w otulinie KPN. Jednym z nich stał się zakup Stawów Podgórzyńskich – wyjątkowego obszaru o dużym znaczeniu przyrodniczym, krajobrazowym i kulturowym.

Stawy Podgórzyńskie to historycznie najstarsze stawy hodowlane w Sudetach, których tradycja sięga XV wieku i działalności cystersów z Cieplic. Są one również cennym elementem dziedzictwa kulturowego regionu – to historycznie najstarsze stawy w Sudetach o ponad 500-letniej tradycji. Kompleks został rozbudowany w XVIII wieku przez ród Schaffgotschów i obejmował wówczas nawet 67 stawów, stając się największym historycznym kompleksem stawów hodowlanych w Sudetach. Obecnie całkowita powierzchnia wykupionych gruntów wynosi 112,98 ha, z czego 97,89 ha stanowią stawy, obejmujące około 86,6% całego obszaru. Pozostałe tereny tworzą łąki, pastwiska, lasy, zadrzewienia oraz nieużytki.

Stawy Podgórzyńskie są jednym z najcenniejszych obszarów wodno-błotnych Kotliny Jeleniogórskiej. Teren ten stanowi ostoję około 180 gatunków ptaków, w tym około 100 gatunków wodno-błotnych. Jest ważnym miejscem lęgowym i żerowiskowym (m.in. bielik, bąk, błotniak stawowy, czapla siwa, perkoz dwuczuby, czajka, rybitwy, kormoran, żuraw, łabędź niemy oraz liczne gatunki kaczek). Występują tu również liczne gatunki płazów, owadów oraz roślinności charakterystycznej dla mokradeł, torfowisk, łąk i łęgów. Teren stawów jest także kluczowy dla rozrodu płazów, a dzięki swojemu położeniu na trasie migracji ptaków stanowi ważne miejsce odpoczynku dla wielu rzadkich gatunków.

Obszar ten pełni również istotną funkcję w retencji wody i utrzymaniu równowagi lokalnego ekosystemu, przyczyniając się do zwiększania odporności środowiska na skutki zmian klimatycznych. Stawy Podgórzyńskie odgrywają ważną rolę przeciwpowodziową oraz stanowią element korytarzy ekologicznych łączących Karkonosze z Kotliną Jeleniogórską. Zachowanie terenów wodno-błotnych ma kluczowe znaczenie dla ochrony bioróżnorodności, przeciwdziałania suszy oraz stabilizacji lokalnych warunków hydrologicznych. Obszar stawów posiada również wysoki potencjał edukacyjny i turystyczny.

Dzięki wsparciu Fundacji Drzewo i Jutro możliwe jest trwałe zabezpieczenie tego terenu przed potencjalną degradacją oraz zachowanie jego walorów przyrodniczych, krajobrazowych i historycznych dla przyszłych pokoleń. Włączenie Stawów Podgórzyńskich do obszaru chronionego Karkonoskiego Parku Narodowego to ważny krok na rzecz ochrony bioróżnorodności regionu oraz zachowania cennego dziedzictwa naturalnego i kulturowego Karkonoszy.