Święto Drzewa – ogrody dla przyrody

Od 2022 roku wspieramy finansowo Stowarzyszenie Ekologiczno-Kulturalne Klub Gaja – jedną z najstarszych polskich organizacji społecznych zajmujących się ochroną przyrody i prawami zwierząt. „Święto Drzewa” to program edukacji ekologicznej realizowany przez Klub Gaja od 2003 roku, którego celem jest ochrona przyrody i edukacja w zakresie zmian klimatycznych. Podczas wydarzeń odbywających się w ramach „Święta Drzewa” posadzono już ponad milion drzew!

W ramach finansowanego przez FDJ projektu: „Święto Drzewa – ogrody dla przyrody” organizowane są warsztaty ekologiczne dla dzieci młodzieży i społeczności lokalnych, prowadzone przez edukatorów Klubu Gaja, połączone z sadzeniem roślin. W 2022 dzięki wsparciu FDJ powstały 2 ogrody w województwie śląskim – na terenie Publicznego Przedszkola w Bestwinie oraz w parku Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w Bystrej. Ogród przy Publicznym Przedszkolu w Bestwinie służy przedszkolakom do edukacji i codziennych aktywności. Korzysta z niego także miejscowa ludność – otwarta przestrzeń ogrodu sąsiaduje z zabytkowym parkiem pałacu Habsburgów. Z terenów zieleni przy tężni w ogólnodostępnym parku Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii korzysta społeczność szpitala oraz mieszkańcy Bystrej, którzy chętnie odwiedzają to miejsce.

W 2023 została zrealizowana druga edycja projektu – dzięki wsparciu FDJ powstały 2 kolejne „Ogrody dla przyrody”: przy Publicznym Przedszkolu z Oddziałami Integracyjnymi w Tychach (woj. śląskie) oraz przedszkolu w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Bierzwniku (woj. zachodniopomorskie). W wydarzeniach edukacyjnych wzięło udział 224 dzieci z powyższych placówek. W działania zaangażowali się też ich rodzice. Uczestnicy poznali różne gatunki roślin, dowiedzieli się, jak prawidłowo je posadzić i o nie dbać. Podczas warsztatów na temat wybranych gatunków zwierząt zdobyli wiedzę o ich potrzebach i zbudowali dla nich budki lęgowe oraz schronienia, które następnie zostały zamontowane na trenie przylegającym do przedszkoli.

Projekt jest kontynuowany w latach 2024-2026 w oparciu o umowę trzyletnią. W 2024 r., dzięki wsparciu finansowemu FDJ Klub Gaja zorganizował 3 plenerowe wydarzenia edukacyjne, w których wzięło udział 311 uczniów, powstały kolejne 3 „Ogrody dla przyrody”, w których wspólnie posadzono 962 rośliny i zbudowano 9 budek dla owadów, 12 budek dla ptaków i 5 budek dla wiewiórek. W „Ogrodzie dla przyrody” przy Szkole Podstawowej w Jaworznie (woj. śląskie) wspólnie posadzono 50 drzew, krzewów i pnączy; w ogrodzie deszczowym posadzono tam 170 roślin podmokłych łąk; na rabacie przed szkołą posadzono natomiast 124 bylin; w ogrodzie powstał także warzywnik i kompostownik, gdzie uczniowie posadzili 50 rozsad warzyw i ziół. W Ogrodzie Polisensorycznym Zespołu Szkół Specjalnych nr 4 w Sosnowcu (woj. śląskie) w ramach wydarzenia edukacyjnego powstała zielona przestrzeń terapeutyczna – labirynt kwitnących roślin o promieniu 15 metrów, który służy terapii i edukacji dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną poprzez zabawę, działanie i pracę w otwartej przestrzeni. W Warszawie, w Centrum Rehabilitacji, Edukacji i Opieki TPD „Helenów” powstała natomiast ścieżka sensoryczna i grządki podwyższone (w drewnianych stojakach), które służą podopiecznym ośrodka do obserwacji przyrody i zwiększają różnorodność biologiczną tego miejsca. Na zamontowanych wysokich grządkach podopieczni Centrum, w tym także osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich, mogą samodzielnie sadzić i pielęgnować rośliny.

Również w 2025 r.  ramach projektu Klub Gaja zorganizował 3 plenerowe wydarzenia edukacyjne – w Zespole Szkół Ponadpodstawowych w Bystrzycy Kłodzkiej, w Zespole Szkół Samorządowych w Stroniu Śląskim i w Centrum Edukacji i Rehabilitacji w Zabrzu (woj. śląskie), których celem była edukacja dzieci i młodzieży na temat ochrony różnorodności biologicznej, poparta konkretnym działaniem – założeniem terenów zieleni przyjaznych dla przyrody, służących edukacji, obserwacji przyrody i oferujących miejsce do relaksu. W wydarzeniach tych wzięło udział 224 uczniów, wspólnie posadzono 626 roślin i zbudowano 20 budek dla owadów, ptaków i wiewiórek.

W Bystrzycy Kłodzkiej, w Zespole Szkół Ponadpodstawowych, w czasie warsztatów edukacyjnych wspólnie posadzono 228 roślin, w tym głównie drzewa i krzewy owocowe m.in. śliwy, jabłonie, grusze, porzeczki, agresty, a także różne gatunki krzewów i pnączy m.in. porzeczka alpejska, dereń, forsycja, róża rabatowa, bez czarny, wiciokrzew, powojniki, bluszcz pospolity. Zbudowano też 4 podwyższone rabaty w tzw. „zielonej klasie”, wydzielonej na terenie ogrodu, gdzie młodzież posadziła m.in. gatunki roślin z Masywu Śnieżnika. Uczestnicy wraz z edukatorami wykonali także 4 domki dla owadów, które zamontowano wśród kwitnących krzewów i pnączy oraz 2 budki lęgowe dla ptaków, które zostały zamontowane na drzewach terenie ogrodu.  W wydarzeniu wzięło udział 40 uczniów.

W Zespole Szkół Samorządowych w Stroniu pod opieką edukatorów z Klubu Gaja uczestnicy sadzili rośliny na rabatach od frontu szkoły, a także w ogrodzie na tyłach budynków placówki. W sumie posadzono 200 roślin – drzew, krzewów i pnączy, m.in. jabłonie, śliwy, rokitniki, czarne bzy, leszczyny, porzeczki, agresty, tawuły, śnieguliczki, forsycje, róże, wiciokrzewy i powojniki. Podczas warsztatów edukacyjnych wspólnie zmontowano z drewnianych modułów 2 domki dla dzikich zapylaczy, 3 budki lęgowe dla ptaków i 1 budkę dla wiewiórek. W wydarzeniu uczestniczyły 52 osoby.

W wydarzeniu w Centrum Edukacji i Rehabilitacji w Zabrzu uczestniczyli zarówno podopieczni, nauczyciele i dyrekcja Centrum, jak i uczniowie III Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Dwujęzycznymi w Zabrzu, współpracującego z tą placówką. Podczas warsztatów edukatorzy Klubu Gaja wraz z uczestnikami wspólnie posadzili 198 roślin, m.in. grusze, śliwy, jabłonie, wiśnie, rokitniki, forsycje, lilaki, porzeczki alpejskie, powojniki i wiciokrzewy. W ogrodzie powstał warzywnik z 5 podwyższonymi grządkami, które zaplanowano na dwóch wysokościach, umożliwiając sadzenie roślin dzieciom przedszkolnym i szkolnym oraz dostępność dla osób poruszających się na wózkach. Ogród wzbogacił się także o żywopłot oddzielający część zieloną od parkingu oraz zbiornik na deszczówkę.  Pomiędzy istniejącymi wiązami, rosnącymi w kręgu rozpięto linki stalowe wokół których posadzono pnącza, róże rabatowe i byliny zapachowe. Pnącza po rozrośnięciu się stworzą rodzaj żywej altanki, pozwalającej na pobyt w samotności i wyciszenie. Podczas warsztatów zbudowano także 2 budki lęgowe dla owadów zapylających i 6 budek lęgowych dla ptaków. W wydarzeniu wzięły udział 132 osoby.

W sumie, w latach 2022-2025 dzięki finansowaniu FDJ powstało już 20 „Ogrodów dla przyrody”!

Działania edukacyjne prowadzone przez Klub Gaja, dotyczące ochrony różnorodności biologicznej, poparte konkretnym działaniem – założeniem terenów zieleni przyjaznych dla przyrody i ludzi przyczyniają się do zwiększenia różnorodności biologicznej w tych miejscach; służą także edukacji, obserwacji przyrody i terapii uczniów. Inicjują również pozytywną zmianę w przestrzeni publicznej: włączają mieszkańców – w szczególności dzieci i młodzież, do działania na rzecz dobra wspólnego jakim jest przyroda.